Podatek jest kategorią historyczną wykształconą w danych formacjach. Świadczenia określane mianem podatku pojawiły się już w formacji niewolniczej. Prawem podatkowym natomiast nazywamy ogół przepisów regulujących zasady powstawania, ustalania oraz wygasania zobowiązań podatkowych oraz obowiązki podatników, podatników a także inkasentów poszczególnych podatków. Prawo to również stanowi o obowiązujących procedurach, które powinny być przestrzegane przez organy podatkowe oraz strony w trakcie postępowania podatkowego i wykonywania innych czynności zmierzających do ustalenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego i skutecznego poboru podatku.
Podatki ze względu na przedmiot opodatkowania możemy wyróżnić: konsumpcyjne (od wydatków w formie ‘podatkowej’ części ceny), majątkowe (od posiadania majątku w całości lub jego składników), dochodowe (od nadwyżki przychodów nad kosztami ich uzyskania), przychodowe (od całości wpływów z prowadzonej działalności). Przerzucalność podatkowa (przesuwanie ciężaru podatku przez podatnika na inne podmioty), może być ona różna, w zależności od wielkości przerzuconego ciężaru: nadmierna, całkowita, częściowa.
Prawo podatkowe
Prawo
Prawem nazywamy system norm prawnych, to znaczy ogólnych, abstrakcyjnych i jednoznacznych wskazań postępowania, powstały one wraz z istnieniem i funkcjonowaniem państwa, bądź też innego organizmu społecznego, lub też ustanowione przez inne organy władzy.
Ze względu na metodę regulacji prawo dzielimy na prawo wewnętrzne, tzn.: prawo konstytucyjne, prawo cywilne, prawo pracy, prawo karne, prawo administracyjne, prawo rodzinne i opiekuńcze, prawo finansowe. Z kolei ze względu na przedmiot regulacji dzielimy je na: prawo autorskie, prawo bankowe, prawo budowlane, prawo celne, prawo energetyczne, prawo kanoniczne, prawo konstytucyjne, prawo lotnicze, prawo medyczne, prawo międzynarodowe, prawo o ruchu drogowym, prawo ochrony środowiska, prawo podatkowe, prawo rolne, prawo upadłościowe itd. Jedną z kwestii spornych jest czy w Polsce do źródeł prawa należy zaliczyć prawo zwyczajowe. Konstytucja nie zalicza prawa zwyczajowego do źródeł prawa. W doktrynie Polskiego prawa konstytucyjnego przyjmuje się jednak, że Konstytucja wymienia jedynie katalog źródeł prawa stanowionego przez państwo i nie wyklucza istnienia obok prawa stanowionego prawa zwyczajowego.
Stosowanie prawa
Ogromna część aktów prawnych w praktyce nie jest przestrzegana. Jednak organy mające egzekwować te prawa nie reagują na świadome i celowe łamanie prawa, można więc stwierdzić, iż reguły te nie są prawem, które obowiązuje w danym społeczeństwie, a nawet można powiedzieć, że zostały uchylone na mocy tak zwanego desuetudo.
Natomiast, kiedy brak reakcji organów prawa nie jest świadomy (na przykład funkcjonariusze nie wiedzą, że dane zachowanie jest niedozwolone, bądź też nie z powodu negatywnego oceniania normy prawnej, a dlatego, że nie mają do tego chęci) wówczas spotykamy się z ‘martwym prawem’, które co prawda obowiązuje, jednak nie jest przestrzegane. Można tutaj przytoczyć przykład zakazu homoseksualnych stosunków płciowych w niektórych stanach Stanów Zjednoczonych, bądź też z zakazem rozpowszechniania utworów objętych prawami autorskimi, które nie są już aktywnie egzekwowane. Występuje tu również sytuacja niewielkiej egzekwowalności, na przykład w przypadku w przypadku twardego zakazu czerpania korzyści majątkowej z cudzej prostytucji.